Je trekt een fles open, schenkt in en denkt: hoort dit zo? Een muffe geur kan wijzen op kurk. Een vlakke, vermoeide wijn kan over zijn top zijn. Kijk naar het geheel: de geur, de smaak, de leeftijd en de stijl van de wijn.
Begin met een schoon glas
Schenk een klein beetje in een geurvrij glas. Ruik eerst rustig en daarna nog eens na een lichte wals. Bij twijfel pak je een tweede schoon glas. Zo voorkom je dat je een wijn afschrijft vanwege een kastluchtje of een restje afwasmiddel.
Een duidelijk onaangename geur is genoeg reden om de fles apart te zetten. Een foto van de fles helpt de verkoper om mee te kijken, maar vertelt op zichzelf weinig over de geur.
Kurk in wijn: die geur van nat karton
Bij een wijn met kurk denk je aan nat karton, een muffe kelder of een vochtige doek. Soms valt vooral op hoe weinig fruit je ruikt: de wijn lijkt gedempt. Mensen verschillen in hun gevoeligheid voor deze geur.
De gebruikelijke boosdoener heet TCA: 2,4,6-trichlooranisol. Schimmels kunnen deze geurstof vormen uit bepaalde chloorhoudende verbindingen. TCA kan via de kurk in wijn komen, en ook via andere besmette materialen in een wijnmakerij. Daardoor kan zelfs een wijn met schroefdop een kurkachtige geur hebben.
Met “kurk” bedoelen we dus een geurafwijking. Kurkkruimels in je glas zijn een ander probleem: die kun je verwijderen en daarna de wijn beoordelen. Zichtbare schimmel aan de buitenkant van een oude kurk bewijst op zichzelf evenmin dat de wijn TCA bevat. Voor een kurkafwijking is een vervangende fles de praktische oplossing.
Oxidatie: het frisse fruit maakt plaats
Overmatige blootstelling aan zuurstof kan fruitaroma’s laten verdwijnen en de wijn bruiner maken. Denk aan gekneusde appel, noten en een vlakke smaak. Bij een jonge, frisse witte wijn is dat verdacht. Bij een bewust oxidatief gemaakte sherry horen zulke tonen juist bij de stijl.
Een scherpe azijn- of nagellakgeur kan passen bij te veel vluchtige zuren. Dat is een andere afwijking, die samen met oxidatie kan optreden.
Wanneer is een wijn over zijn top?
Een rijpe wijn kan juist mooi zijn. Vers fruit kan veranderen in gedroogd fruit, met geuren als tabak of leer. De vraag is of de wijn nog samenhang en plezier biedt. Bij een wijn die achteruitgaat, vervaagt het fruit steeds verder en blijft een schrale, korte of vermoeide indruk over.
Daar hangt geen vaste verjaardag aan. Druif, wijnstijl, fles en bewaring tellen mee, evenals jouw voorkeur. Een wat bruinere rand of een oudere jaargang is op zichzelf onvoldoende om een fles af te schrijven. Lees ook hoe je een goed drinkmoment kiest.
Kan een beetje lucht nog helpen?
Een zwavelige geur, bijvoorbeeld van een afgestreken lucifer of rot ei, kan bij reductie horen. Soms neemt die af door lucht. Laat een klein proefglas even staan, wals en ruik opnieuw. Hardnekkige afwijkingen vragen om een andere fles; karafferen is geen algemene reparatie voor wijnfouten.
Een kristalletje is nog geen kapotte wijn
Wijnsteenkristallen kunnen ontstaan uit stoffen die van nature in druiven en wijn voorkomen. Die kristallen zijn onschadelijk. Schenk voorzichtig zodat ze in de fles blijven. Onbekende vlokken of andere afwijkingen beoordeel je afzonderlijk; schrijf niet ieder bezinksel automatisch als wijnsteen af.
Wat doe je met een verdachte fles?
- Beschrijf wat je merkt. “Nat karton” helpt meer dan alleen “vreemd”.
- Bewaar de fles en de resterende wijn. Vraag de verkoper of gastheer om mee te beoordelen.
- Open zo nodig iets anders. Aan tafel hoeft de avond geen reddingsoperatie te worden.
- Noteer je ervaring. Bewaar in je proefnotitie wat je rook en wat je met de fles hebt gedaan.
Zelf leren herkennen
Een wijnproeverij met Wouter geeft ruimte om vragen te stellen en indrukken te vergelijken. Thuis kun je beginnen met het stappenplan voor een eigen proefavond.
18+ · Geniet met mate.